Thiên tai ngày càng bất thường và cực đoan khiến việc hiện đại hóa quan trắc, dự báo và truyền tin cảnh báo trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Dữ liệu liên tục về mưa, lũ, bão, dông lốc và sạt lở giúp cơ quan chuyên môn nhận diện nguy cơ sớm hơn, đồng thời hỗ trợ địa phương chuẩn bị phương án ứng phó sát với thực tế. Mạng lưới quan trắc được mở rộng và tự động hóa Theo thông tin được bài báo tổng hợp, đến tháng 9/2026, ngành khí tượng thủy văn có hơn 2.800 trạm quan trắc khí tượng, thủy văn, hải văn và radar. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cung cấp khoảng 9.000 bản tin mỗi năm; các đài khu vực và địa phương cung cấp gần 50.000 bản tin. Hạ tầng tác nghiệp được hỗ trợ bởi trung tâm dữ liệu đạt chuẩn Tier 3, hệ thống siêu máy tính, dữ liệu lớn và các mô hình dự báo số trị. Mạng lưới tự động gồm 130 trạm khí tượng, 317 trạm thủy văn và 26 trạm hải văn; hơn 2.000 phương tiện đo được kiểm định hằng năm để duy trì độ tin cậy của dữ liệu. Kết nối nhiều nguồn dữ liệu trong thời gian thực Hệ thống dự báo khai thác đồng thời radar thời tiết, ảnh vệ tinh khí tượng, dữ liệu định vị sét, vệ tinh quỹ đạo cực và thám không vô tuyến. Năm phần mềm tích hợp được nghiệm thu trong năm 2025 giúp xử lý các nguồn dữ liệu này trên một quy trình tác nghiệp thống nhất, hỗ trợ theo dõi mây đối lưu, mưa lớn và dông sét gần thời gian thực. Việc ứng dụng công nghệ mới đã góp phần nâng thời gian dự báo bão và áp thấp nhiệt đới từ 24 giờ lên 36 giờ; với các cơn bão có quỹ đạo ổn định, thời gian dự báo trước có thể đạt 60-72 giờ. Cảnh báo rét đậm, rét hại đạt 48-72 giờ và dự báo điểm chi tiết đã được phát triển cho khoảng 600 vị trí trên cả nước. Ưu tiên AI, dữ liệu lớn và chia sẻ dữ liệu Định hướng tiếp theo là chuyển mạnh từ quan trắc thủ công sang tự động, ưu tiên miền núi và vùng biển; hiện đại hóa trung tâm điều hành; tăng chia sẻ dữ liệu giữa trung ương, địa phương và cộng đồng. AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và mô hình số trị sẽ được kết hợp để tăng độ chi tiết, kéo dài thời gian cảnh báo và chuyển kết quả chuyên môn thành hướng dẫn dễ hiểu cho người dân. Hiệu quả của cảnh báo sớm không chỉ phụ thuộc vào thiết bị và mô hình. Thông tin còn phải đến đúng nơi, đúng lúc, phù hợp với từng loại thiên tai và nhóm đối tượng. Việc kết hợp công nghệ hiện đại, kinh nghiệm thực tiễn, diễn tập và nâng cao nhận thức cộng đồng là điều kiện để biến cảnh báo thành hành động giảm thiểu thiệt hại. Nguồn tham khảo: Tạp chí Thiên nhiên và Môi trường, đăng ngày 05/10/2026 lúc 06:10. Nội dung do SmartGeoMine tổng hợp và biên tập từ nguồn công khai.

Đà Nẵng đang chuyển từ theo dõi rời rạc sang hệ thống cảnh báo sớm sạt lở dựa trên dữ liệu số và quan trắc liên tục. Bản đồ mưa ngập của thành phố đã cập nhật 1.304 vị trí từng xảy ra sạt lở đất, đá, tạo cơ sở để nhận diện nơi có khả năng tái diễn và ưu tiên nguồn lực ứng phó. Xây dựng bản đồ nguy cơ từ dữ liệu địa chất Tại tuyến Hoàng Sa qua bán đảo Sơn Trà, nghiên cứu ghi nhận 37 điểm sạt lở trong giai đoạn 2020-2025, chủ yếu trên đoạn dài khoảng 6,7 km. Dữ liệu bản đồ địa chất, kết quả khảo sát từ các lỗ khoan và thông tin thực địa được dùng để phân vùng nguy cơ theo năm mức độ. Bản đồ này giúp đơn vị duy tu theo dõi các vị trí rủi ro cao, cảnh báo nguy hiểm và lựa chọn biện pháp khắc phục. Hướng phát triển tiếp theo là dùng học máy, AI và dữ liệu lớn để huấn luyện mô hình; bổ sung ảnh vệ tinh, cảm biến hiện trường, UAV và LiDAR để cập nhật nguy cơ theo không gian và thời gian. Quan trắc mưa với tần suất dày hơn Mưa lớn là tác nhân phổ biến kích hoạt sạt lở, lũ quét, sụt lún và xói lở tại khu vực đồi núi. Dữ liệu của 82 trạm đo mưa chuyên dùng trên địa bàn được cập nhật tự động với tần suất 10 phút một lần, thay cho chu kỳ 60 phút trước đây. Tần suất dày hơn giúp địa phương phát hiện sớm lượng mưa vượt ngưỡng và phát cảnh báo kịp thời. Một trạm phát thanh cảnh báo lượng mưa vượt ngưỡng và nguy cơ sạt lở, lũ quét tại xã Trà Leng cũng được duy trì vận hành. Thành phố đồng thời đề xuất bổ sung 14 trạm đo mưa tại miền núi, vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới. Radar băng tần X và mô hình hỗ trợ ra quyết định Đà Nẵng đang phối hợp lựa chọn vị trí lắp radar băng tần X tại phường Hội An Tây trong một dự án do Vương quốc Bỉ tài trợ. Hệ thống dự kiến quan trắc mưa trong bán kính 100 km, bao phủ phần đất liền và vùng biển của thành phố. Khi dữ liệu mưa, địa chất, vệ tinh, UAV, LiDAR và cảm biến được kết nối, mô hình cảnh báo có thể hỗ trợ sàng lọc khu vực nguy hiểm trên phạm vi rộng, nhận biết dấu hiệu chuyển vị và giúp cơ quan quản lý đưa ra quyết định phòng tránh trước khi sạt lở gây hậu quả nghiêm trọng. Nguồn tham khảo: Báo và phát thanh, truyền hình Đà Nẵng, đăng ngày 24/07/2026 lúc 07:50. Nội dung do SmartGeoMine tổng hợp và biên tập từ nguồn công khai.

Khám phá cách trí tuệ nhân tạo đang tối ưu hóa quy trình thăm dò địa chất và nâng cao độ an toàn trong các dự án khai thác quy mô lớn.

Thiết bị mới cho phép cảnh báo sớm các nguy cơ sạt lở đất tại các khu vực khai thác với độ chính xác lên tới 95% thông qua AI.